Nôn nghén (ốm nghén) là tình trạng rất phổ biến trong thai kỳ với các triệu chứng như: buồn nôn, nôn ói, mệt mỏi, ăn uống kém ngon miệng, giảm cân, mất nước…
Nôn nghén thường xảy ra vào trước tuần thai thứ 9 và kết thúc trước tuần 12-14. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp kéo dài qua vài tháng và có thể suốt thai kỳ. Khoảng 50-80% phụ nữ mang thai bị buồn nôn và 50% có cả buồn nôn và nôn trong thai kỳ.
Đặc biệt, khoảng 0,3 – 3% thai kỳ bị tình trạng nôn nghén nặng (Hyperemesis gravidarum), nôn ói nhiều làm giảm trên 5% cân nặng và các biến chứng khác của tình trạng mất nước. Lúc này mẹ bầu cần được điều trị để giảm nôn ói, bồi hoàn nước và điện giải.
NÔN NGHÉN ẢNH HƯỞNG ĐẾN THAI KỲ NHƯ THẾ NÀO?
– Nôn nghén mức độ nhẹ đến trung bình thường không gây nguy hiểm tới thai nhi. Nó còn cho thấy thai đang phát triển tốt, bánh nhau phát triển làm tăng tiết một số hormon như hCG, estrogen vào tuần hoàn mẹ và làm mẹ bị nghén.
– Một vài nghiên cứu cho thấy ở những phụ nữ có triệu chứng nôn chứng nghén thì tỷ lệ sẩy thai thấp hơn so với nhóm không có nôn nghén!
– Tuy nhiên nếu mẹ bị nôn nghén nặng và bị sụt cân thì làm tăng nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân. Tình trạng này hiếm gặp, và nó ảnh hưởng đến khoảng 3% phụ nữ mang thai.
👉 Điều quan trọng là phải tìm cách để giảm các triệu chứng nôn nghén trước khi nôn nghén chuyển sang mức độ nặng ngăn ngừa tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng và sụt cân, giúp giảm ảnh hưởng xấu đến mẹ và thai nhi.
NGUYÊN NHÂN GÂY NÔN NGHÉN LÀ GÌ?
Nguyên nhân của nôn nghén hiện vẫn chưa được biết rõ, tuy nhiên có vài giả thuyết về nguyên nhân của nó gồm có: sự kích thích do nội tiết tố thay đổi, sự thích nghi của cơ thể với việc mang thai và biến đổi tâm lý của mang thai.
Tăng nồng độ hormone thai kỳ (hCG): Buồn nôn có xu hướng đạt đỉnh cùng thời điểm với nồng độ hCG cao nhất trong thai kỳ. Sự tăng hCG từ bánh nhau có thể là yếu tố kích thích tình trạng nôn nghén.
Buồn nôn và nôn trong thai kỳ là một dạng của sự thích nghi và tiến hoá của loài người để bảo vệ người phụ nữ và thai nhi khỏi những yếu tố nguy hiểm tiềm tàng từ thức ăn và môi trường bên ngoài.
Thuyết tâm lý học giải thích nguyên nhân của buồn nôn và nôn khi mang thai là do rối loạn chuyển hoá và mất khả năng đáp ứng lại với các căng thẳng trong cuộc sống.
Di truyền học: Các gen liên quan đến sự phát triển của nhau thai: GDF15 và IGFBP7 có liên quan đến tình trạng nôn nghén nặng.
YẾU TỐ LÀM TĂNG NGUY CƠ NGHÉN NẶNG
– Mang đa thai (song thai, tam thai…)
– Tiền sử nôn nghén trong lần mang thai trước.
– Dễ say tàu xe/ say sóng
– Tiền sử đau nửa đầu
– Có mẹ hoặc chị em gái bị nghén nặng
– Mang thai là con gái
– Căng thẳng, mệt mỏi có thể gây ra rối loạn tiêu hoá.
LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIẢM NÔN NGHÉN
CHIẾN LƯỢC ĂN UỐNG
🍽️ Tình trạng ăn quá no hay quá đói đều làm tăng cảm giác buồn nôn, nôn. Nên chia nhiều bữa nhỏ trong ngày, có thể 5-6 bữa, ăn chậm, không nên bỏ bữa.
🥗 Không nằm ngay sau khi ăn vì điều này có thể làm chậm quá trình tiêu hoá và tăng tình trạng trào ngược dạ dày.
🍞 Cảm giác buồn nôn có thể xảy ra khi dạ dày trống rỗng nên các mẹ bầu có thể ăn nhẹ trước khi ra khỏi giường hoặc ăn nhẹ trước khi đi ngủ (bánh mì khô, bánh quy giòn),.
💊 Viên sắt uống có thể gây kích thích dạ dày và tăng cảm giác buồn nôn nên có thể ngưng sắt trong giai đoạn nghén nhiều và bắt đầu uống lại khi nghén giảm đi. Vẫn duy trì uống viên acid folic đơn thuần trong giai đoạn này.
🍋 Sử dụng viên vitamin tổng hợp trước mang thai 1 tháng có thể giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của nôn nghén.
Một số thực phẩm nên ăn
🥩 Thực phẩm giàu protein: các loại hạt, thịt nạc, trứng, đậu phụ và sữa chua có thể giúp ổn định dạ dày hơn.
🍞 Thử các thức ăn đơn giản, dễ tiêu hóa, không mùi, không dầu mỡ, khô như chuối, cơm, bánh mì, khoai tây, ngũ cốc…
🥦 Thực phẩm cung cấp vitamin B6: Các loại hạt, đậu xanh, cà rốt, súp lơ, khoai tây, thịt nạc và cá là những nguồn cung cấp nhiều vitamin. Vitamin B6 đã được chứng minh là làm giảm cảm giác buồn nôn ở một số phụ nữ.
🍊 Đồ ăn lạnh: Các loại thực phẩm mát lạnh như sữa chua, trái cây họ cam quýt hoặc súp lạnh cũng giúp ích cho hệ tiêu hóa trong thai kỳ.
🍵 Ngậm gừng tươi, mứt gừng, kẹo gừng, trà gừng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng gừng giúp giảm buồn nôn và nôn, mùi gừng tươi làm dịu cơn đau bụng.
Đồ uống cho người ốm nghén
– Nước ép trái cây có mùi dễ chịu như nước chanh, nước cam, nước điện giải…nên uống trước hoặc sau ăn 30p, tránh làm dạ dày quá đầy sau ăn.
– Trà bạc hà: Một số phụ nữ cảm thấy dễ chịu khi nhâm nhi trà bạc hà. Ngậm kẹo bạc hà cũng có thể có tác dụng tương tự, đặc biệt là sau khi ăn.
Những thực phẩm nên tránh
– Thực phẩm chiên, rán, chua và cay: Thực phẩm chua có tính axit, đồ chiên rán gây chậm tiêu khiến quá trình làm trống dạ dày chậm.
Thức ăn nặng mùi.
– Thực phẩm nhiều đường: có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng nôn nghén.
Thay đổi lối sống
– Đứng dậy từ từ vào buổi sáng, thay vì bật dậy ngay.
– Giữ phòng thông thoáng hoặc ra ngoài để hít thở không khí trong lành.
– Nghe nhạc, đọc sách, thư giãn bằng các bài tập thể dục nhẹ nhàng, có thể giúp giảm bớt căng thẳng và giúp tâm trí bớt khó chịu.
– Tránh các loại mùi gây khó chịu, cảm giác buồn nôn như mùi nước hoa, nước xịt phòng, nước tẩy rửa, mùi tỏi, cà phê…
– Nói chuyện, chia sẽ với người thân/ bạn bè , những người có thể thông cảm và hỗ trợ cho bạn.
– Súc miệng sau khi nôn, giúp bảo vệ răng khỏi axit có trong chất nôn.
DẤU HIỆU CẦN ĐI KHÁM BÁC SĨ
Ở hầu hết phụ nữ, tình trạng ốm nghén ở mức độ nhẹ và giảm dần theo thời gian, cần thăm khám sớm khi có các dấu hiệu như:
Tình trạng nôn nghén kéo dài sang tháng thứ 4 của thai kỳ
Khi có dấu hiệu mất nước: tiểu không thường xuyên, nước tiểu sẫm màu, khô môi..
Giảm từ 2 kg trở lên.
Nôn nhiều lần trong ngày, đặc biệt nôn ra máu.
Không ăn uống được bất cứ thứ gì trên 12 giờ.
Chóng mặt khi khi thay đổi tư thế.
Sốt hoặc tiêu chảy kéo dài kèm theo buồn nôn và nôn.
Cảm giác chán nản, mệt mỏi, tuyệt vọng, muốn kết thúc thai kỳ hoặc có ý định tự tử vì mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng nôn nghén.
👉 Nếu sau khi thay đổi sinh hoạt và chế độ ăn vẫn không cải thiện tình trạng nôn nghén, mẹ bầu nên thăm khám Bác sĩ để được loại trừ các nguyên nhân khác có thể gây nôn và hướng dẫn sử dụng thuốc hỗ trợ phù hợp.
___
Xem thêm video trên tiktok: “Ăn gì để giảm nôn nghén”. “Dấu hiệu nôn nghén nặng cần đi khám”
Đọc thêm: Dinh dưỡng trong thai kỳ
Đọc thêm: Tập thể dục trong thai kỳ
___
🔗 Tài liệu tham khảo:
ACOG, 2023. Morning Sickness: Nausea and Vomiting of Pregnancy.
UpToDate, 2024. Nausea and Vomiting of Pregnancy: treatment and outcome.
Babycenter, 2020. Morning sickness: Causes, concerns, treatment
___
**Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền-Cộng Tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh của blog
Để lại một bình luận