Khi đứng trước nguy cơ sinh non, rất nhiều mẹ bầu lo lắng không biết có nên tiêm thuốc trưởng thành phổi cho thai nhi hay không. Đây là một câu hỏi hoàn toàn dễ hiểu, bởi bất kỳ can thiệp nào trong thai kỳ cũng khiến mẹ cân nhắc rất kỹ. Thực tế, tiêm corticosteroid trước sinh là một trong những biện pháp đã được nghiên cứu rất nhiều và mang lại lợi ích rõ rệt cho trẻ sinh non, nếu được chỉ định đúng thời điểm và đúng đối tượng.
Vì sao cần dùng corticosteroid trước sinh
Nếu em bé sinh ra trước 37 tuần, đặc biệt là sinh rất non, phổi và nhiều cơ quan khác vẫn chưa phát triển hoàn chỉnh. Điều này khiến trẻ dễ gặp các biến chứng nặng sau sinh như suy hô hấp, xuất huyết não, viêm ruột hoại tử, nhiễm trùng hoặc thậm chí tử vong trong giai đoạn sơ sinh.
Nhiều nghiên cứu lớn cho thấy, khi mẹ bầu có nguy cơ sinh non được dùng một liệu trình corticosteroid trước sinh, phổi của thai nhi sẽ trưởng thành tốt hơn. Nhờ đó, bé ít phải hỗ trợ thở máy, giảm nguy cơ suy hô hấp và các biến chứng nghiêm trọng khác sau khi chào đời. Có thể nói, đây là một trong những bước tiến quan trọng nhất của sản khoa hiện đại trong việc chăm sóc trẻ sinh non.
Khi nào nên tiêm trưởng thành phổi cho thai nhi
Thời điểm tiêm thuốc là yếu tố rất quan trọng. Hiệu quả của corticosteroid chỉ thực sự rõ ràng khi mẹ bầu có nguy cơ sinh non trong vòng khoảng một tuần.
Giai đoạn từ 24 – 33 tuần 6 ngày được xem là thời điểm có chỉ định mạnh mẽ nhất. Những mẹ bầu có nguy cơ sinh non trong vòng 7 ngày, bao gồm cả trường hợp vỡ ối non hoặc mang đa thai, thường được khuyến cáo sử dụng.
Ở tuần thai 23, việc tiêm có thể được cân nhắc nếu gia đình và bác sĩ đã thống nhất hướng hồi sức tích cực cho trẻ sau sinh.
Trong giai đoạn sinh non muộn, từ 34-36 tuần 6 ngày, corticosteroid vẫn có thể được chỉ định nếu mẹ có nguy cơ sinh non sớm và trước đó chưa từng tiêm thuốc này.
Với những trường hợp dưới 34 tuần nhưng đã tiêm corticosteroid từ hơn 14 ngày trước và nay lại xuất hiện nguy cơ sinh non thực sự, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm nhắc lại, nhưng không áp dụng đại trà.
Thuốc được sử dụng như thế nào
Hiện nay, hai loại thuốc được dùng phổ biến là Betamethasone và Dexamethasone. Cả hai đều được tiêm bắp và có hiệu quả gần tương đương trong việc giúp phổi thai nhi trưởng thành.
Với Betamethasone, mẹ sẽ được tiêm liều 12 mg, chia làm hai mũi, mỗi mũi cách nhau 24 giờ. Với Dexamethasone, liều thường dùng là 6 mg, tiêm bốn mũi, mỗi mũi cách nhau 12 giờ.
Hiệu quả tốt nhất của thuốc thường đạt được sau khoảng 2-7 ngày kể từ mũi tiêm đầu tiên. Chính vì vậy, corticosteroid chỉ được chỉ định khi bác sĩ đánh giá mẹ thực sự có nguy cơ sinh non trong thời gian gần.
Một số tình huống đặc biệt cần lưu ý
Trong trường hợp vỡ ối non, corticosteroid vẫn được khuyến cáo sử dụng vì lợi ích cho thai nhi vượt trội và không làm tăng nguy cơ nhiễm trùng cho mẹ hoặc bé.
Với thai kỳ đa thai, dù dữ liệu nghiên cứu còn chưa thật sự nhiều như thai đơn, nhưng các bằng chứng gần đây cho thấy thuốc vẫn mang lại lợi ích. Do đó, trên thực tế lâm sàng, corticosteroid vẫn thường được chỉ định khi có nguy cơ sinh non.
Ở nhóm sinh non muộn từ 34-36 tuần, Betamethasone có thể giúp giảm các biến chứng hô hấp sau sinh. Tuy nhiên, trẻ sinh ra có nguy cơ hạ đường huyết cao hơn, vì vậy cần được theo dõi đường máu cẩn thận trong những ngày đầu sau sinh.
Có cần tiêm nhiều lần hay không
Việc tiêm corticosteroid không nên thực hiện lặp đi lặp lại nhiều liệu trình liên tiếp. Các nghiên cứu cho thấy tiêm nhắc lại thường xuyên có thể ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của thai nhi, chẳng hạn như cân nặng sơ sinh thấp hơn hoặc vòng đầu nhỏ hơn.
Thông thường, chỉ cân nhắc tiêm nhắc lại khi mũi tiêm trước đã cách hơn 14 ngày và mẹ lại xuất hiện nguy cơ sinh non rõ ràng. Quyết định này luôn cần được bác sĩ đánh giá rất kỹ.
Thuốc có an toàn cho mẹ và bé không
Phần lớn các bằng chứng hiện nay cho thấy một liệu trình corticosteroid trước sinh là an toàn và mang lại nhiều lợi ích hơn nguy cơ. Tuy nhiên, việc sử dụng nhiều liệu trình lặp lại thì chưa được chứng minh là có lợi, thậm chí có thể ảnh hưởng đến sự phát triển cân nặng và thần kinh của trẻ. Vì vậy, bác sĩ sản khoa luôn phải cân nhắc rất cẩn thận trước mỗi chỉ định.
Kết luận
Corticosteroid trước sinh được xem là một trong những can thiệp quan trọng nhất giúp cải thiện tiên lượng cho trẻ sinh non. Tuy nhiên, đây không phải là biện pháp áp dụng cho tất cả mọi thai kỳ. Việc có nên tiêm hay không cần được cá nhân hóa dựa trên tuổi thai, mức độ nguy cơ sinh non, tình trạng vỡ ối và tiền sử tiêm trước đó của mẹ.
Nếu mẹ nào đang trong tình huống này, đừng quá lo lắng, nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn rõ ràng. Hy vọng thông tin này giúp các mẹ hiểu hơn và yên tâm hơn trong hành trình mang thai.
___
Xem video trên Tiktok: Nên tiêm trưởng thành phổi cho thai nhi không?
Đọc thêm: Nguy cơ thường gặp khi sinh mổ?
___
Tài liệu tham khảo
ACOG, 2017. Antenatal Corticosteroid Therapy for Fetal Maturation.
Roberts D, Brown J, Medley N, Dalziel SR. Antenatal corticosteroids for accelerating fetal lung maturation for women at risk of preterm birth. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Mar 21;3(3):CD004454. doi: 10.1002/14651858.CD004454.pub3. Update in: Cochrane Database Syst Rev. 2020 Dec 25;12:CD004454. doi: 10.1002/14651858.CD004454.pub4. PMID: 28321847; PMCID: PMC6464568.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6464568/
**Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền-Cộng Tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh của blog
Để lại một bình luận