Nhau bong non là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất trong thai kỳ. Đây là tình trạng nhau thai tách ra khỏi thành tử cung trước khi em bé được sinh ra. Khi điều này xảy ra, nguồn cung cấp oxy và dinh dưỡng cho thai nhi bị gián đoạn, gây nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Dù tương đối hiếm gặp, nhưng nếu không được xử trí kịp thời, nhau bong non có thể dẫn đến mất máu nặng, sinh non, thậm chí là tử vong.
Vì sao xảy ra nhau bong non?
Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định rõ, nhưng các nghiên cứu đã tìm thấy nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ.
Những mẹ hút thuốc, sử dụng cocaine, bị tăng huyết áp, hoặc trên 35 tuổi có nguy cơ cao hơn. Việc từng bị nhau bong non ở lần mang thai trước cũng là yếu tố đáng chú ý.
Trong thai kỳ hiện tại, các tình huống như đa ối, mang song thai, tiền sản giật hoặc giảm áp lực tử cung đột ngột đều có thể dẫn đến nhau bong non. Ngoài ra, những chấn thương vùng bụng, như té ngã, va chạm xe, hoặc bị tác động mạnh, cũng có thể gây ra tình trạng này.
Về cơ chế, nhau bong non thường xảy ra khi các mạch máu kết nối giữa tử cung và nhau bị tách. Điều này có thể do tăng huyết áp hoặc do sự giãn đột ngột của tử cung, khiến nhau thai, vốn kém đàn hồi hơn, không kịp thích ứng và bị bong ra.
Nhau bong non phổ biến như thế nào?
Nhau bong non là tình trạng hiếm gặp, nhưng rất nghiêm trọng. Phần lớn các trường hợp xảy ra trước tuần 37 của thai kỳ. Khi bị nhau bong non, sản phụ có thể đối mặt với tình trạng xuất huyết nặng, rối loạn đông máu, thậm chí phải cắt bỏ tử cung để cứu mạng. Một số người còn có thể bị biến chứng về thận hoặc rối loạn nội tiết sau sinh.
Về phía thai nhi, hậu quả thường là sinh non, nhẹ cân, ngạt hoặc thai chết lưu. Tỷ lệ nhau bong non có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây, dù các biện pháp chăm sóc sản khoa đã cải thiện đáng kể.
Điều gì xảy ra khi nhau bong non?
Nhau thai là cầu nối sống còn giữa mẹ và bé, nơi trao đổi oxy, dinh dưỡng và thải bỏ các sản phẩm chuyển hóa. Khi nhau thai bị tách ra khỏi thành tử cung, máu sẽ tích tụ lại giữa lớp niêm mạc và nhau thai, đẩy nhau ra xa hơn nữa. Điều này làm giảm hoặc ngắt hoàn toàn việc cung cấp oxy cho thai nhi.
Tùy theo mức độ bong, tình trạng có thể nhẹ hoặc rất nặng.
– Với bong nhẹ, mẹ có thể chỉ thấy đau âm ỉ, chảy máu ít.
– Với bong vừa, cơn đau bụng dữ dội hơn, tử cung co cứng, nhịp tim mẹ tăng, thai nhi có dấu hiệu suy.
– Với bong nặng, mẹ có thể bị sốc, tụt huyết áp, tử cung cứng như ván và thai nhi thường không còn tim thai.
Cách nhận biết và chẩn đoán
Nhau bong non thường khởi phát đột ngột. Dấu hiệu điển hình là đau bụng dữ dội kèm chảy máu âm đạo, nhưng cũng có trường hợp không thấy máu ra ngoài do máu bị kẹt lại sau nhau thai. Tử cung thường cứng, đau khi sờ.
Bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử sản khoa, các yếu tố nguy cơ, thói quen sinh hoạt và hỏi về khả năng chấn thương. Siêu âm được dùng để kiểm tra vị trí nhau thai và loại trừ nhau tiền đạo, dù siêu âm không phải lúc nào cũng phát hiện được nhau bong non.
Ngoài ra, các xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng mất máu, đông máu và hỗ trợ chuẩn bị truyền máu nếu cần thiết.
Xử trí và điều trị
Nhau bong non là một cấp cứu sản khoa. Việc xử trí phải được thực hiện ngay lập tức. Khi nhập viện, sản phụ sẽ được đặt đường truyền tĩnh mạch, thở oxy và theo dõi chặt chẽ cả mẹ và thai nhi.
Nếu thai chưa đủ 37 tuần và tình trạng nhẹ, bác sĩ có thể theo dõi bảo tồn, cho mẹ nghỉ ngơi và kiểm soát chặt dấu hiệu suy thai. Ngược lại, nếu thai đủ tháng hoặc có dấu hiệu suy thai, cần mổ lấy thai khẩn cấp để cứu bé. Trong một số trường hợp, xuất huyết quá nặng hoặc rối loạn đông máu khiến bác sĩ buộc phải cắt tử cung để bảo toàn tính mạng người mẹ.
Sau sinh, mẹ sẽ được theo dõi sát các dấu hiệu chảy máu, huyết động và tình trạng đông máu. Bé sinh non sẽ được chăm sóc tại khoa hồi sức sơ sinh (NICU).
Phân biệt với nhau tiền đạo
Hai nguyên nhân chính gây chảy máu trong nửa sau thai kỳ là nhau bong non và nhau tiền đạo. Nhau bong non thường khởi phát đột ngột, gây đau dữ dội, tử cung co cứng và có thể không thấy máu ra ngoài. Trong khi đó, nhau tiền đạo gây chảy máu âm đạo nhưng lại không đau và tử cung mềm. Việc phân biệt hai tình trạng này giúp bác sĩ lựa chọn hướng xử trí phù hợp và an toàn nhất.
Tiên lượng và biến chứng
Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ bong và thời điểm được cấp cứu. Bong nhau một phần thường ít nguy hiểm hơn, trong khi bong hoàn toàn nếu không được mổ lấy thai kịp thời có thể khiến thai tử vong. Tình trạng này chiếm khoảng 5–8% các trường hợp tử vong mẹ hiện nay.
Các biến chứng có thể bao gồm mất máu nghiêm trọng, rối loạn đông máu, sinh non, thai chết lưu, cắt tử cung và các biến chứng do truyền máu. Nguy cơ tái phát ở những lần mang thai sau ước tính khoảng 4–12%.
Kết luận
Nhau bong non là một biến chứng nguy hiểm, có thể đe dọa đến tính mạng của cả hai mẹ con. Dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, việc kiểm soát tốt huyết áp, bỏ thuốc lá, tránh chất kích thích và đi khám thai đầy đủ sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ.
Khi thấy các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, ra máu âm đạo hoặc thai máy yếu đi, mẹ cần đến bệnh viện ngay. Trong sản khoa, đôi khi vài phút có thể tạo nên khác biệt giữa an toàn và nguy hiểm.
___
Đọc thêm: Nhau tiền đạo nguy hiểm như thế nào?
Đọc thêm: Nên sinh thường hay sinh mổ?
___
Tài liệu tham khảo
1. Schmidt P, Skelly CL, Raines DA. Placental Abruption. [Updated 2022 Dec 19]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482335/.
2. Brandt, Justin S. et al, 2023. Placental abruption at near-term and term gestations: pathophysiology, epidemiology, diagnosis, and management. American Journal of Obstetrics & Gynecology, Volume 228, Issue 5, S1313 – S1329. https://www.ajog.org/article/S0002-9378(22)00535-X/fulltext
___
**Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền-Cộng Tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh của blog
Để lại một bình luận