Nhau tiền đạo là một tình trạng sản khoa cần được chú ý đặc biệt vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến cả mẹ và thai nhi. Xảy ra khi nhau thai nằm ở vị trí thấp trong tử cung, che một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung, đường ra của em bé. Dấu hiệu điển hình nhất là chảy máu âm đạo ở nửa sau của thai kỳ. Trong hầu hết các trường hợp, phụ nữ bị nhau tiền đạo sẽ cần sinh mổ để đảm bảo an toàn.
Khi khám thai, mẹ bầu sẽ được khảo sát hình thái em bé, sự phát triển của thai, đồng thời bác sĩ có thể xác định vị trí bám của bánh nhau và dây rốn thông qua siêu âm.
Nhau tiền đạo là gì?
Trong suốt thai kỳ, nhau thai phát triển trong tử cung để nuôi dưỡng và cung cấp oxy cho thai nhi thông qua dây rốn. Bình thường, nhau thai bám ở phần trên của tử cung, giúp em bé có đường ra thuận lợi khi sinh. Tuy nhiên, ở một số người, nhau thai lại nằm thấp và che một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung. Khi đó, nhau thai có thể cản trở đường ra của thai nhi, tình trạng này gọi là nhau tiền đạo.
Ở giai đoạn đầu của thai kỳ, việc nhau thai nằm thấp là bình thường. Khi thai lớn dần, tử cung cũng phát triển và kéo nhau thai lên cao hơn. Nhưng nếu điều này không xảy ra, nghĩa là nhau vẫn nằm thấp cho đến cuối thai kỳ, thì sẽ trở thành nhau tiền đạo.
Có 4 loại nhau tiền đạo thường gặp
Nhau bám thấp (Type 1): khi bờ dưới bánh nhau bám ở đoạn dưới tử cung nhưng chưa đến lỗ trong cổ tử cung, cách lỗ trong cổ tử cung <2cm.
Nhau bám mép (Type 2): bờ dưới bánh nhau bám đến sát lỗ trong cổ tử cung.
Nhau tiền đạo bán trung tâm (Type 3): bờ dưới bánh nhau phủ qua và che kín một phần lỗ trong cổ tử cung.
Nhau tiền đạo trung tâm (Type 4): bánh nhau phủ qua và che kín hoàn toàn lỗ trong cổ tử cung.
Dấu hiệu và triệu chứng
Triệu chứng thường gặp nhất của nhau tiền đạo là chảy máu âm đạo đỏ tươi, không kèm theo đau. Tình trạng này thường xuất hiện ở nửa sau thai kỳ. Lượng máu có thể ít hoặc nhiều, đôi khi chảy rồi ngừng, sau đó lại tái phát vài ngày sau. Một số phụ nữ có thể cảm thấy chuột rút nhẹ hoặc đau âm ỉ ở vùng bụng hoặc lưng dưới.
Không phải ai bị nhau tiền đạo cũng có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi siêu âm thai định kỳ.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây nhau tiền đạo vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, một số yếu tố được cho là có thể làm tăng nguy cơ, như:
– Phụ nữ mang thai khi trên 35 tuổi.
– Tiền sử sinh mổ hoặc phẫu thuật tử cung.
– Mang thai nhiều lần hoặc mang đa thai.
– Tiền sử nhau tiền đạo trong lần mang thai trước.
– Hút thuốc lá hoặc sử dụng ma túy như cocaine.
Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến cách nhau thai bám vào thành tử cung, làm tăng khả năng nhau thai nằm ở vị trí thấp.
Biến chứng có thể gặp
Nhau tiền đạo có thể dẫn đến một số biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Với mẹ, nguy cơ lớn nhất là chảy máu nhiều, có thể xảy ra trong quá trình mang thai, khi chuyển dạ hoặc trong lúc sinh. Nếu mất quá nhiều máu, mẹ có thể bị thiếu máu, chóng mặt, mệt mỏi và phải truyền máu.
Một số trường hợp có thể gặp nhau cài răng lược, khi nhau thai bám quá sâu vào thành tử cung, gây chảy máu nghiêm trọng sau khi sinh. Ngoài ra, nguy cơ sinh non hoặc phải sinh mổ khẩn cấp cũng tăng cao.
Với em bé, sinh non là biến chứng phổ biến nhất, vì đôi khi bác sĩ phải mổ sớm để bảo vệ an toàn cho mẹ. Trẻ sinh non có thể nhẹ cân, dễ hạ thân nhiệt và gặp khó khăn về hô hấp do phổi chưa phát triển hoàn thiện.
Chẩn đoán nhau tiền đạo
Nhau tiền đạo thường được phát hiện khi siêu âm thai định kỳ. Khi khám thai, bác sĩ sẽ khảo sát hình thái em bé, sự phát triển của thai, đồng thời có thể xác định vị trí bám của bánh nhau và dây rốn thông qua siêu âm.
Có hai loại siêu âm được sử dụng. Siêu âm bụng cho hình ảnh tổng quan, còn siêu âm qua ngã âm đạo cho hình ảnh rõ và chi tiết hơn. Cả hai đều an toàn cho thai nhi. Khi bác sĩ thấy nhau thai nằm thấp, sẽ tiếp tục theo dõi trong những tuần tiếp theo để xem liệu nhau có di chuyển lên cao hơn hay không.
Điều trị và theo dõi
Cách điều trị nhau tiền đạo phụ thuộc vào mức độ che phủ cổ tử cung, lượng máu chảy và tuổi thai. Mục tiêu là kéo dài thai kỳ đến gần ngày dự sinh nhất có thể, đồng thời đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Nếu mẹ không bị chảy máu hoặc chỉ chảy ít, bác sĩ thường khuyên nghỉ ngơi, tránh lao động nặng, không quan hệ tình dục và không đặt gì vào âm đạo. Mẹ cần khám thai thường xuyên hơn để theo dõi vị trí nhau thai.
Nếu có chảy máu nặng hoặc tái phát nhiều lần, mẹ có thể phải nhập viện để theo dõi chặt chẽ, truyền dịch, truyền máu nếu cần thiết, và có thể tiêm thuốc giúp phổi của bé phát triển nhanh hơn, phòng trường hợp phải sinh sớm.
Trong phần lớn các trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định sinh mổ, đặc biệt khi nhau thai che toàn bộ hoặc một phần cổ tử cung. Nếu xảy ra chảy máu nhiều và không kiểm soát được, mẹ sẽ được mổ lấy thai khẩn cấp.
Tiên lượng và sau sinh
Hầu hết phụ nữ bị nhau tiền đạo đều hồi phục tốt sau khi sinh. Nhau tiền đạo không ảnh hưởng đến khả năng mang thai lại trong tương lai, nhưng nguy cơ tái phát khoảng 2%. Nếu mẹ từng bị nhau tiền đạo, nên báo cho bác sĩ trong lần mang thai sau để được theo dõi kỹ hơn.
Sau sinh, mẹ có thể cần xét nghiệm máu để kiểm tra tình trạng thiếu máu. Bé có thể cần được theo dõi trong khoa sơ sinh nếu sinh non hoặc nhẹ cân.
Phòng ngừa
Không có cách nào đảm bảo hoàn toàn tránh được nhau tiền đạo, nhưng mẹ có thể giảm nguy cơ bằng cách không hút thuốc, không sử dụng chất kích thích và theo dõi thai kỳ đều đặn. Việc khám thai định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề và có hướng xử trí phù hợp.
Kết luận
Nhau tiền đạo là một tình huống khiến nhiều mẹ lo lắng, nhất là khi nghe đến nguy cơ chảy máu hoặc sinh mổ. Với sự hỗ trợ của y học hiện nay, phần lớn các trường hợp đều được theo dõi và xử trí an toàn, giúp mẹ tròn con vuông.
___
Đọc thêm: Chiều dài cổ cung và dự báo nguy cơ sinh non
Đọc thêm: Mẹ nhiễm liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) nên sinh thường hay mổ?
Đọc thêm: Lịch khám thai định kỳ mẹ bầu cần nắm
___
Tài liệu tham khảo
1. Anderson-Bagga FM, Sze A. Placenta Previa. [Updated 2023 Jun 12]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539818/
2. American Pregnancy Association. Placenta Previa: Symptoms, Causes and Treatment. /. Accessed 9/26/2022.
http://americanpregnancy.org/pregnancy-complications/placenta-previa
3. American College of Obstetricians and Gynecologists. Bleeding during pregnancy. Accessed 9/26/2022.
https://www.acog.org/patient-resources/faqs/pregnancy/bleeding-during-pregnancy)
___
**Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền-Cộng Tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh của blog
Để lại một bình luận