Thiểu ối là gì?
Thiểu ối là tình trạng lượng nước ối quanh em bé thấp hơn mức bình thường so với tuổi thai. Nước ối chính là môi trường sống của thai nhi trong bụng mẹ. Ở giai đoạn đầu thai kỳ, nước ối chủ yếu gồm nước và chất điện giải. Khi thai lớn dần, trong nước ối sẽ có thêm protein, đường, chất béo và các sản phẩm chuyển hóa như urê.
Nước ối quan trọng thế nào với thai nhi?
Nước ối giữ vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển của em bé. Nhờ có nước ối, bé có không gian để cử động, từ đó cơ và xương phát triển tốt hơn. Nước ối cũng giúp bảo vệ dây rốn khỏi chèn ép, giúp dòng máu và oxy từ mẹ sang bé được thông suốt. Ngoài ra, nước ối giữ ấm cho thai nhi, duy trì độ ẩm phù hợp và tạo môi trường an toàn chống lại nhiễm trùng.
Khi bé nuốt nước ối, hệ tiêu hóa được luyện tập. Khi bé hít vào và thở ra nước ối, phổi sẽ phát triển. Vì nước ối có chứa tế bào thai nhi, bác sĩ cũng có thể lấy mẫu nước ối để làm xét nghiệm di truyền khi cần.
Nước ối được tạo ra từ đâu?
Trong ba tháng đầu thai kỳ, nước ối chủ yếu được tạo từ huyết tương mẹ đi qua bánh nhau.
Từ nửa sau thai kỳ, chính em bé tạo ra phần lớn nước ối, chủ yếu bằng nước tiểu và dịch tiết từ phổi.
Nước ối thường đạt mức cao nhất vào tuần thứ 32 đến 34, sau đó giảm dần từ tuần 36 cho tới lúc sinh.
Nguyên nhân gây thiểu ối
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiểu ối.
– Một số mẹ bị vỡ ối sớm nên nước ối rỉ ra ngoài và giảm thể tích.
– Một số thai nhi đi tiểu ít do bất thường ở thận hoặc đường tiết niệu, dẫn đến lượng nước ối giảm.
– Khi bánh nhau hoạt động không tốt, máu và dinh dưỡng cung cấp cho thai nhi bị giảm, bé có thể chậm phát triển và lượng nước ối thấp hơn bình thường.
– Thiểu ối cũng có thể liên quan đến bệnh lý của mẹ như tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh thận hoặc do mẹ dùng một số loại thuốc.
– Thai quá ngày dự sinh (sau tuần 41) cũng khiến lượng ối giảm tự nhiên.
– Có những trường hợp dù đã kiểm tra kỹ vẫn không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng.
Thiểu ối có thường gặp không?
Tình trạng này ít gặp ở giai đoạn sớm của thai kỳ nhưng tăng dần khi thai lớn. Từ tuần 37 trở đi, tỷ lệ khoảng 1 – 2 % và có thể tăng lên 4 – 5 % khi thai quá 42 tuần.
Dấu hiệu nghi ngờ thiểu ối
Nhiều mẹ không có triệu chứng rõ rệt. Bác sĩ có thể phát hiện khi đo thấy bụng nhỏ hơn so với tuổi thai hoặc khi mẹ cảm nhận bé đạp ít hơn trước. Một số mẹ có rỉ ối, ra máu hoặc đau bụng.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ siêu âm đo lượng nước ối và có thể làm thêm các xét nghiệm để tìm nguyên nhân, như kiểm tra thận và bàng quang của em bé, sàng lọc bất thường nhiễm sắc thể hoặc xét nghiệm máu mẹ.
Siêu âm hiện là phương pháp chính để đánh giá. Hai chỉ số quan trọng là chỉ số 4 buồng ối (AFI) thấp hơn 50 mm hoặc độ sâu buồng ối lớn nhất (Dmax) dưới 20 mm.
Thiểu ối có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm tùy vào thời điểm xuất hiện và nguyên nhân gây ra.
Nếu thiểu ối xảy ra sớm, đặc biệt trước 26 tuần, nguy cơ lớn nhất là phổi của bé kém phát triển và nguy cơ lưu thai cao. Nếu xuất hiện ở ba tháng cuối, bé dễ gặp tình trạng chèn ép dây rốn, nhịp tim thai bất thường, phải sinh mổ nhiều hơn hoặc cần chăm sóc đặc biệt sau sinh.
Những trường hợp thiểu ối nhẹ, phát hiện gần thời điểm sinh, thường có tiên lượng tốt hơn.
Điều trị thiểu ối
Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu để làm tăng nước ối một cách chắc chắn. Hướng xử trí phụ thuộc vào tuổi thai và sức khỏe của bé.
– Nếu mẹ gần ngày sinh và chỉ bị thiểu ối nhẹ, bác sĩ có thể không cần can thiệp nhiều.
– Khi thiểu ối do vỡ ối, bác sĩ sẽ theo dõi chặt chẽ dấu hiệu nhiễm trùng, đôi khi phải dùng kháng sinh, siêu âm thường xuyên, nhập viện hoặc tiêm thuốc giúp phổi thai nhi trưởng thành.
– Trường hợp hiếm gặp do tắc nghẽn đường tiểu của thai nhi, bác sĩ có thể xem xét phẫu thuật can thiệp ngay khi bé còn trong bụng mẹ.
Theo dõi và chăm sóc khi bị thiểu ?
Hướng xử trí tùy thuộc vào tình trạng của từng mẹ bầu. Bác sĩ thường chỉ định siêu âm định kỳ để kiểm tra lượng nước ối, cân nặng thai và nhịp tim. Mẹ được khuyến khích uống đủ nước, khoảng 1,5 đến 2 lít mỗi ngày vì đôi khi điều này có thể cải thiện tạm thời lượng ối.
Nếu thiểu ối liên quan đến bệnh lý của mẹ, việc điều trị nguyên nhân như kiểm soát huyết áp, đường huyết hoặc xử trí rỉ ối sẽ giúp cải thiện tình trạng. Trong trường hợp nghi ngờ bé bị suy thai hoặc thiểu ối quá nặng, bác sĩ có thể khuyên mẹ sinh sớm, thường vào khoảng tuần 36 – 37.
Kết luận
Thiểu ối là một tình trạng khá nhạy cảm trong thai kỳ nhưng không phải lúc nào cũng gây nguy hiểm. Điều quan trọng nhất là mẹ bầu theo dõi sát, đi siêu âm đúng hẹn và tái khám ngay khi có dấu hiệu bất thường. Việc phát hiện sớm luôn giúp bác sĩ đưa ra hướng xử trí phù hợp để bảo đảm an toàn cho cả mẹ và bé.
___
Đọc thêm: Ảnh hưởng của đa ối đến thai kỳ
Đọc thêm: Nên sinh thường hay sinh mổ?
Xem video trên Tiktok: Nước ối từ đâu mà ra? Vai trò của nước ối là gì?
___
Tài liệu tham khảo
1. Bynarowicz T, Jenkins SM, Shanks AL. Oligohydramnios. [Updated 2025 May 4]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562326/.
2. ISUOG, 2019. Oligohydraminios.
https://www.isuog.org/static/a08e530e-ef59-42eb-a7c03b1b72662c13/Oligohydramnios.pdf
___
**Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền-Cộng Tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh của blog
Để lại một bình luận