Sau sinh con, nhiều người nghĩ giai đoạn nguy hiểm đã qua. Tuy nhiên, có không ít biến chứng sản khoa có thể xuất hiện bất ngờ trong vài ngày, thậm chí vài tuần sau sinh và gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được phát hiện sớm. Ba tình trạng thường gặp nhất là: tiền sản giật sau sinh, xuất huyết sau sinh và viêm nội mạc tử cung.
1. Tiền sản giật
Tiền sản giật là tình trạng huyết áp cao kèm theo dấu hiệu tổn thương các cơ quan trong cơ thể. Dù thường xảy ra trong thai kỳ, nhưng một số phụ nữ vẫn có thể bị sau sinh – kể cả khi huyết áp trước đó hoàn toàn bình thường.
Tiền sản giật sau sinh thường xuất hiện trong vài ngày đầu, nhưng cũng có thể xảy ra đến 6 tuần sau sinh. Nếu không được điều trị, có thể dẫn đến đột quỵ, co giật hoặc suy đa cơ quan.
Dấu hiệu cảnh báo
➡️ Huyết áp cao ≥ 140/90 mmHg
➡️ Đau đầu dữ dội không thuyên giảm bằng thuốc
➡️ Mờ mắt, thấy chớp sáng hoặc đốm đen
➡️ Buồn nôn, nôn ói
➡️ Đau bụng vùng hạ sườn phải
➡️ Sưng phù đột ngột ở mặt, tay
➡️ Tăng cân nhanh bất thường
➡️ Khó thở, tức ngực
Phương pháp xử trí
+ Dùng thuốc hạ huyết áp theo chỉ định bác sĩ
+ Truyền thuốc magnesium sulfate (MgSO4) để phòng ngừa co giật
+ Theo dõi sát huyết áp và các chỉ số chức năng gan, thận, tiểu cầu,...
2. Băng huyết sau sinh
Một lượng máu và sản dịch chảy ra sau sinh là bình thường. Tuy nhiên, nếu phải thay hơn 2 băng vệ sinh mỗi giờ trong hơn 1-2 giờ, đó có thể là băng huyết sau sinh – một tình trạng nguy hiểm có thể xảy ra trong vòng 24 giờ hoặc lên đến 12 tuần sau sinh.
Nguyên nhân có thể do tử cung co bóp yếu (đờ tử cung), sót nhau thai, rối loạn đông máu, rách âm đạo hoặc tử cung.
Dấu hiệu cảnh báo
➡️ Máu ra nhiều, thấm hơn 2 miếng băng vệ sinh mỗi giờ
➡️ Có cục máu đông lớn
➡️ Da xanh, nhợt nhạt, ra mồ hôi lạnh
➡️ Chóng mặt, hoa mắt, mệt lả
➡️ Nhịp tim nhanh
➡️ Huyết áp tụt thấp
➡️ Đau, sưng vùng âm đạo hoặc tầng sinh môn
Phương pháp xử trí
+ Xoa bóp đáy tử cung, tiêm thuốc tăng co tử cung
+ Hút sạch nhau sót nếu có
+ Truyền máu, dịch truyền nếu mất máu nhiều
+ Đặt bóng chèn, can thiệp phẫu thuật nếu cần thiết
+ Trong trường hợp nặng có thể cần cắt tử cung để cứu mẹ
3. Viêm nội mạc tử cung
Viêm nội mạc tử cung là nhiễm trùng lớp niêm mạc tử cung do vi khuẩn xâm nhập trong quá trình sinh nở. Nếu không điều trị kịp thời, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, sốc và suy đa cơ quan.
Tình trạng này thường xảy ra từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 10 sau sinh, nhưng cũng có thể xuất hiện muộn hơn, trong vòng 6 tuần.
Dấu hiệu cảnh báo
➡️ Sốt cao, ớn lạnh
➡️ Mệt mỏi, đau nhức cơ thể
➡️ Đau bụng dưới, đau tử cung
➡️ Ra dịch âm đạo có mùi hôi, màu bất thường
➡️ Tử cung mềm, ấn đau
Phương pháp xử trí
+ Theo dõi sát dấu hiệu nhiễm trùng
+ Trong trường hợp nặng có thể cần nhập viện kéo dài
Kết luận
🌈 Sau sinh, cơ thể người mẹ cần thời gian phục hồi nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Việc chủ động theo dõi sức khỏe, nhận biết dấu hiệu bất thường và khám hậu sản định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
🔗 Tài liệu tham khảo
ACOG, 2024. 3 Conditions to Watch for After Childbirth
