Sinh non là khi em bé chào đời trước 37 tuần của thai kỳ. Thai kỳ bình thường kéo dài khoảng 40 tuần, nên nếu bé sinh sớm hơn, cơ thể con có thể chưa kịp hoàn thiện đầy đủ. Càng sinh sớm, nguy cơ gặp phải các vấn đề sức khỏe càng cao, đặc biệt là về hô hấp, thân nhiệt hay khả năng bú mẹ. Trong nhiều trường hợp, trẻ cần được chăm sóc tại khoa sơ sinh đặc biệt (NICU) cho đến khi đủ sức tự thở, tự bú và điều hòa thân nhiệt.
Sinh non là gì?
Bé được gọi là sinh non khi ra đời quá sớm, thường là sớm hơn 3 tuần trước ngày dự sinh. Trong những tuần cuối của thai kỳ, các cơ quan như phổi, não và gan của thai nhi vẫn đang hoàn thiện. Khi bé ra đời sớm, những cơ quan này có thể chưa hoạt động tốt, khiến việc thở, giữ nhiệt hay bú mẹ trở nên khó khăn hơn.
Dù vậy, nhờ sự tiến bộ của y học, rất nhiều trẻ sinh non ngày nay vẫn có thể phát triển khỏe mạnh và lớn lên bình thường sau khi được chăm sóc đúng cách.
Phân loại các mức độ sinh non
Các bác sĩ chia sinh non thành nhiều mức độ khác nhau tùy vào thời điểm em bé chào đời:
– Sinh non muộn: từ 34 đến 36 tuần 6 ngày. Đây là nhóm phổ biến nhất.
– Sinh non vừa: từ 32 đến 33 tuần 6 ngày.
– Sinh non sớm: Từ 28 đến 31 tuần 6 ngày.
– Sinh cực non: trước 28 tuần.
Thông thường, trẻ sinh càng sớm thì việc chăm sóc càng phức tạp hơn. Tuy nhiên, nhiều bé sinh sau 34 tuần vẫn có khả năng hồi phục và phát triển tốt nếu được hỗ trợ đúng cách.
Vì sao mẹ có thể sinh non?
Không phải lúc nào cũng tìm ra được nguyên nhân chính xác của sinh non. Một số trường hợp, bác sĩ phải cho sinh sớm vì lý do y khoa, chẳng hạn như mẹ bị tiền sản giật, nhau bong non, hoặc thai chậm phát triển.
Ngoài ra, có những yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ sinh non như:
– Bệnh mạn tính như tiểu đường, bệnh tim hoặc cao huyết áp.
– Mẹ mang đa thai (song thai, tam thai…).
– Cổ tử cung yếu hoặc có bất thường ở tử cung.
– Nhiễm trùng hoặc chảy máu trong thai kỳ.
– Hút thuốc, uống rượu hoặc sử dụng chất kích thích.
Đôi khi, sinh non vẫn xảy ra dù mẹ hoàn toàn khỏe mạnh và không có yếu tố nguy cơ nào.
Triệu chứng của thai non tháng
Mẹ thường không thể biết chính xác khi nào mình sẽ sinh non, nhưng có vài dấu hiệu cần đặc biệt chú ý:
– Em bé sinh ra nhẹ cân.
– Thở yếu, có khi phải hỗ trợ bằng máy thở.
– Da và cơ thể lạnh, khó giữ nhiệt.
– Cơ thể có lớp lông tơ mịn (gọi là lanugo).
– Bú khó hoặc bú yếu.
Nếu bé có những biểu hiện này, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ và chỉ định chăm sóc đặc biệt nếu cần.
Sinh non có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bé như thế nào?
Khi sinh sớm, bé có thể đối mặt với một số vấn đề sức khỏe do cơ quan chưa phát triển hoàn toàn, chẳng hạn như:
– Hội chứng suy hô hấp, phổi kém phát triển.
– Vàng da do gan chưa hoàn thiện chức năng.
– Nhiễm trùng huyết ở trẻ sơ sinh.
– Xuất huyết trong não.
– Bệnh lý ở mắt (võng mạc chưa phát triển).
– Các vấn đề về tiêu hóa, chẳng hạn viêm ruột hoại tử.
Khi lớn hơn, một số trẻ sinh non có thể gặp khó khăn về học tập, vận động hoặc giao tiếp. Tuy nhiên, với chăm sóc y tế hiện đại, phần lớn trẻ sinh non đều có thể bắt kịp với bạn bè cùng trang lứa sau vài năm đầu đời.
Ảnh hưởng đến mẹ sau sinh non
Không chỉ em bé, người mẹ cũng dễ bị ảnh hưởng tâm lý sau khi sinh non. Nhiều mẹ cảm thấy lo lắng, buồn bã, thậm chí rơi vào trầm cảm sau sinh do con phải nằm viện lâu hoặc sức khỏe chưa ổn định. Có mẹ còn gặp rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD) vì trải qua quá trình sinh khó khăn và nhiều áp lực.
Nếu mẹ có những dấu hiệu như mất ngủ, mệt mỏi, hay khóc hoặc không có cảm giác gắn bó với con, hãy chia sẻ với bác sĩ hoặc người thân để được hỗ trợ sớm.
Trẻ sinh non được chăm sóc như thế nào?
Phần lớn trẻ sinh non được chăm sóc trong khoa NICU, nơi có đầy đủ thiết bị giúp theo dõi và hỗ trợ bé thở, giữ ấm, cho ăn và tăng cân.
Tùy vào mức độ sinh non, bé có thể nằm viện từ vài ngày đến vài tháng. Sau khi ổn định, bé vẫn cần được theo dõi định kỳ để kiểm tra sự phát triển thể chất, thị giác, thính giác và trí tuệ.
Sinh non có thể phòng tránh được không?
Không có cách nào đảm bảo chắc chắn 100% để ngăn ngừa sinh non, nhưng mẹ có thể giảm nguy cơ bằng những thói quen lành mạnh như:
– Không hút thuốc, uống rượu hay dùng chất kích thích.
– Ăn uống đầy đủ, bổ sung vitamin và khoáng chất theo hướng dẫn của bác sĩ.
– Khám thai định kỳ và theo dõi sát sức khỏe thai kỳ.
– Kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tiểu đường, tăng huyết áp.
– Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài.
– Nên để cơ thể nghỉ ngơi ít nhất 18 tháng trước khi mang thai lại.
Sinh non có ảnh hưởng lâu dài không?
Thật may mắn là đa số trẻ sinh non, đặc biệt từ 34 tuần trở đi, đều có khả năng phát triển khỏe mạnh và hòa nhập tốt. Tuy nhiên, những bé sinh quá sớm có thể cần được theo dõi thêm trong nhiều năm để hỗ trợ phát triển thể chất và trí tuệ.
Phòng ngừa sinh non
Không phải lúc nào bác sĩ cũng xác định được chính xác nguyên nhân gây sinh non. Tuy vậy, có một số cách có thể giúp giảm nguy cơ này, đặc biệt ở những phụ nữ từng có tiền sử sinh non hoặc có cổ tử cung ngắn:
Bổ sung progesterone
Progesterone là một loại hormone rất quan trọng trong thai kỳ, giúp duy trì sự phát triển của thai nhi và ngăn ngừa chuyển dạ sớm.
Nếu bạn từng sinh non hoặc được phát hiện có cổ tử cung ngắn, bác sĩ có thể kê thuốc bổ sung progesterone (dạng tiêm hoặc đặt âm đạo) để hỗ trợ duy trì thai kỳ lâu hơn.
Khâu vòng cổ tử cung (cerclage)
Đây là một thủ thuật nhỏ được thực hiện trong thai kỳ, giúp gia cố cổ tử cung, phần mở ra khi chuyển dạ.
Bác sĩ sẽ dùng chỉ khâu bền chắc để khép bớt cổ tử cung, giúp nâng đỡ thai nhi tốt hơn và giảm nguy cơ sinh sớm.
Đến gần ngày sinh, chỉ khâu sẽ được tháo ra để cơ thể chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ tự nhiên.
Trong suốt thai kỳ, bác sĩ có thể khuyên bạn tránh làm việc nặng hoặc vận động quá sức, đồng thời tái khám đều đặn để theo dõi tình trạng cổ tử cung và sức khỏe thai nhi.
Kết luận
Sinh non chắc chắn là điều không mẹ nào mong muốn, và ai rơi vào hoàn cảnh đó cũng sẽ lo lắng. Ngày nay, việc chăm sóc trẻ sinh non đã tốt hơn rất nhiều, và phần lớn các bé đều có thể lớn lên khỏe mạnh. Điều quan trọng là mẹ giữ thói quen khám thai đều đặn, chú ý những thay đổi nhỏ của cơ thể và trao đổi với bác sĩ khi cần.
___
Đọc thêm: Nhau tiền đạo có nguy hiểm không?
Đọc thêm: Xét nghiệm thường quy trong thai kỳ
___
Tài liệu tham khảo
1. Centers for Disease Control and Prevention (U.S.). Preterm Birth (https://www.cdc.gov/reproductivehealth/maternalinfanthealth/pretermbirth.htm). Last reviewed 10/2023. Accessed 2/23/2024.
2. National Institute of Child Health & Human Development (U.S.). About Preterm Labor and Birth (https://www.nichd.nih.gov/health/topics/preterm/conditioninfo). Last reviewed 5/2023. Accessed 2/23/2024.
3. World Health Organization. Preterm Birth (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth). Last updated 5/2023. Accessed 2/23/2024.
4. Cleveland Clinic, 2024. Preterm Birth
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21479-premature-birth
___
**Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền-Cộng Tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung và hình ảnh của blog
Để lại một bình luận