Mang thai đa thai là tình trạng trong cùng một thai kỳ, người mẹ mang nhiều hơn một thai nhi. Thông thường có thể gặp thai đôi, thai ba hoặc nhiều hơn. Đây là một dạng thai kỳ đặc biệt và cần được theo dõi kỹ hơn so với mang thai đơn.
Hiện tượng đa thai xảy ra như thế nào?
Đa thai có thể hình thành theo hai cách khác nhau.
Cách thứ nhất là trong một chu kỳ kinh nguyệt, người phụ nữ phóng thích nhiều hơn một trứng và mỗi trứng được thụ tinh bởi một tinh trùng khác nhau. Khi đó, các phôi thai sẽ làm tổ và phát triển song song trong tử cung, tạo thành sinh đôi khác trứng hoặc nhiều hơn. Đây là dạng đa thai thường gặp nhất.
Cách thứ hai là chỉ có một trứng được thụ tinh nhưng sau đó phôi thai phân chia thành hai hoặc nhiều phôi giống hệt nhau. Trường hợp này dẫn đến sinh đôi cùng trứng hoặc đa thai cùng trứng.
Những nguyên nhân nào dẫn đến đa thai?
Việc sử dụng thuốc hỗ trợ sinh sản để kích thích rụng trứng có thể làm buồng trứng phóng thích nhiều trứng trong cùng một chu kỳ. Điều này làm tăng khả năng mang thai đôi, thai ba hoặc nhiều hơn.
Trong thụ tinh trong ống nghiệm, nếu bác sĩ chuyển nhiều hơn một phôi vào tử cung thì nguy cơ đa thai sẽ tăng lên. Ngoài ra, ngay cả khi chỉ chuyển một phôi, phôi đó vẫn có thể phân chia và tạo thành đa thai cùng trứng.
Phụ nữ trên 35 tuổi có xu hướng phóng thích từ hai trứng trở lên trong một chu kỳ nhiều hơn so với phụ nữ trẻ tuổi, do đó khả năng mang thai đa thai cũng cao hơn.
Những triệu chứng của đa thai là gì?
Phụ nữ mang đa thai thường có triệu chứng nghén nặng hơn, buồn nôn nhiều hơn hoặc đau tức ngực rõ rệt hơn so với mang thai đơn. Tốc độ tăng cân cũng có thể nhanh hơn.
Trong đa số trường hợp, đa thai được phát hiện thông qua siêu âm thai, đặc biệt là trong những lần khám thai sớm.
Nếu mang thai đôi hoặc đa thai, cần tăng bao nhiêu cân?
Phụ nữ mang đa thai thường cần tăng cân nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu phát triển của các thai nhi. Trung bình mỗi thai nhi cần thêm khoảng 300 calo mỗi ngày. Ví dụ, nếu mang thai đôi, người mẹ cần bổ sung thêm khoảng 600 calo mỗi ngày.
Với thai ba hoặc nhiều hơn, nhu cầu năng lượng và mức tăng cân sẽ khác nhau ở từng người và từng giai đoạn của thai kỳ. Tốt nhất nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ sản khoa để được tư vấn cụ thể và phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Nên tập thể dục nếu đang mang thai đôi hoặc đa thai không?
Việc duy trì vận động trong thai kỳ đa thai vẫn rất cần thiết để giữ sức khỏe cho mẹ. Tuy nhiên, người mẹ nên tránh các bài tập quá nặng hoặc gắng sức.
Những hình thức vận động nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc yoga dành cho bà bầu thường an toàn và dễ thực hiện. Mục tiêu chung là vận động khoảng 30 phút mỗi ngày. Nếu thai kỳ có dấu hiệu bất thường thì nên hạn chế tập luyện.
Cần lưu ý gì khi chăm sóc thai kỳ?
Phụ nữ mang đa thai thường cần đi khám thai thường xuyên hơn. Từ quý II thai kỳ, siêu âm có thể được thực hiện mỗi 4-6 tuần để theo dõi sự phát triển của từng thai nhi.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu hoặc tăng tần suất siêu âm để theo dõi sát hơn.
Biến chứng thường gặp nhất của đa thai là gì?
Sinh non là biến chứng thường gặp nhất trong thai kỳ đa thai. Hơn một nửa các trường hợp sinh đôi xảy ra trước 37 tuần thai. Với thai ba trở lên, nguy cơ sinh non gần như là điều khó tránh khỏi.
Sinh non tiềm ẩn những rủi ro gì?
Trẻ sinh non có nguy cơ cao gặp các vấn đề về hô hấp, ăn uống và khả năng giữ ấm. Một số ảnh hưởng khác như chậm phát triển, khó khăn trong học tập hoặc hành vi có thể chỉ xuất hiện khi trẻ lớn hơn.
Những trẻ sinh rất non, đặc biệt trước 32 tuần, có thể đối mặt với nguy cơ tử vong hoặc các biến chứng nặng nề dù đã được chăm sóc tích cực. Trẻ sinh đôi hoặc sinh ba non tháng cũng có nguy cơ cao mắc các biến chứng nghiêm trọng như bại não và có thể cần chăm sóc y tế lâu dài.
Những rủi ro nào có thể xảy ra với cặp song sinh cùng màng ối?
Thai đôi cùng màng đệm có nguy cơ biến chứng cao hơn so với các loại khác. Một biến chứng đáng chú ý là hội chứng truyền máu song thai. Khi đó, lượng máu giữa hai thai nhi không cân bằng, một thai cho máu quá nhiều trong khi thai còn lại nhận quá nhiều máu. Hội chứng này xảy ra càng sớm thì mức độ nguy hiểm càng lớn.
Trường hợp thai đơn màng ối đơn buồng ối rất hiếm nhưng cực kỳ nguy hiểm. Biến chứng thường gặp là dây rốn bị chèn ép hoặc quấn vào nhau. Những thai kỳ này cần được theo dõi rất sát và thường phải sinh mổ.
Việc mang đa thai có thể ảnh hưởng đến nguy cơ tiền sản giật như thế nào?
Tiền sản giật là rối loạn huyết áp thường xuất hiện sau tuần thứ 20 của thai kỳ hoặc sau sinh. Tình trạng này xảy ra phổ biến hơn và nặng hơn ở phụ nữ mang đa thai.
Tiền sản giật có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như thận, gan, não và mắt. Khi bệnh tiến triển nặng và gây co giật, tình trạng này được gọi là sản giật. Trong nhiều trường hợp, thai nhi cần được sinh sớm dù chưa đủ tháng để bảo vệ an toàn cho mẹ và bé.
Việc mang đa thai có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ như thế nào?
Phụ nữ mang đa thai có nguy cơ cao mắc tiểu đường thai kỳ. Bệnh này làm tăng nguy cơ tiền sản giật và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của người mẹ.
Đối với trẻ sơ sinh, có thể gặp vấn đề về hô hấp hoặc hạ đường huyết sau sinh. Việc điều chỉnh chế độ ăn, vận động hợp lý và dùng thuốc khi cần thiết có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng.
Việc mang đa thai ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi như thế nào?
Trẻ sinh đôi hoặc sinh ba có nguy cơ chậm tăng trưởng cao hơn so với trẻ sinh đơn. Trong một số trường hợp, sự phát triển giữa các thai nhi không đồng đều, khi một bé nhỏ hơn rõ rệt so với các bé còn lại.
Sự phát triển không đồng đều khá thường gặp trong đa thai và không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm trùng, hội chứng truyền máu song thai hoặc vấn đề ở nhau thai hay dây rốn. Khi nghi ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm thường xuyên để theo dõi sát.
Sàng lọc rối loạn di truyền trong đa thai có chính xác không?
Các xét nghiệm sàng lọc di truyền dựa trên mẫu máu của người mẹ thường kém chính xác hơn trong trường hợp đa thai. Kết quả có thể dương tính ngay cả khi cả hai thai nhi đều hoàn toàn bình thường.
Những xét nghiệm di truyền chẩn đoán được sử dụng trong thai kỳ?
Các xét nghiệm chẩn đoán như sinh thiết gai nhau và chọc ối có thể được thực hiện trong thai kỳ đa thai, nhưng việc thực hiện phức tạp hơn vì mỗi thai nhi đều cần được đánh giá riêng.
Những xét nghiệm này có nguy cơ nhỏ gây ảnh hưởng đến thai. Kết quả cũng có thể cho thấy chỉ một thai nhi mắc bệnh trong khi các thai nhi khác hoàn toàn khỏe mạnh.
Mang đa thai có làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh không?
Sinh đôi, sinh ba hoặc nhiều hơn có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh do áp lực chăm sóc và thay đổi nội tiết. Nếu người mẹ cảm thấy buồn bã, lo lắng hoặc tuyệt vọng kéo dài đến mức không thể sinh hoạt bình thường, cần trao đổi sớm với bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
Có thể cho con bú nếu sinh đôi hoặc sinh ba không?
Hoàn toàn có thể cho con bú sữa mẹ khi sinh đôi hoặc sinh ba. Ban đầu có thể cần thời gian để làm quen, nhưng cơ thể người mẹ sẽ dần tăng lượng sữa phù hợp.
Việc ăn uống đầy đủ, uống nhiều nước và nhận hỗ trợ từ các chuyên gia tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ sẽ giúp quá trình này thuận lợi hơn.
Kết luận
🔗 Tài liệu tham khảo
1.ACOG, 2025. Multiple Pregnancy.
https://www.acog.org/womens-health/faqs/multiple-pregnancy
2. Arrowsmith S. Multiple pregnancies, the myometrium and the role of mechanical factors in the timing of labour. Curr Res Physiol. 2023 Aug 24;6:100105. doi: 10.1016/j.crphys.2023.100105. PMID: 38107788; PMCID: PMC10724211.
3.Cleveland Clinic, 2020. Expecting Twins or Triplets.
https://my.clevelandclinic.org/health/articles/9710-expecting-twins-or-triplets