Mãn kinh là một chặng đường rất tự nhiên trong cuộc đời người phụ nữ. Dù đến sớm hay muộn, hầu như ai cũng sẽ đi qua giai đoạn này. Khi hiểu rõ những thay đổi của cơ thể, chị em sẽ bớt lo lắng hơn và biết cách chăm sóc bản thân phù hợp. Bài viết dưới đây chia sẻ những thông tin cơ bản, thường được nhiều chị em quan tâm.
1. Mãn kinh là gì?
Mãn kinh là thời điểm người phụ nữ ngừng hẳn kinh nguyệt một cách tự nhiên. Nguyên nhân chính là do buồng trứng dần ngừng hoạt động, không còn sản xuất đủ hormone estrogen, một nội tiết tố quan trọng giúp điều hòa chu kỳ kinh.
Đây cũng được xem là dấu mốc kết thúc giai đoạn sinh sản.
Độ tuổi mãn kinh trung bình khoảng 51 tuổi, tuy nhiên mỗi người sẽ khác nhau, có thể sớm hơn hoặc muộn hơn một chút.
2. Tiền mãn kinh – giai đoạn chuyển tiếp
Trước khi bước vào mãn kinh thật sự, cơ thể sẽ trải qua một giai đoạn gọi là tiền mãn kinh. Giai đoạn này thường bắt đầu từ tuổi 30–40 và có thể kéo dài vài năm.
Lúc này, hormone estrogen không giảm đều mà thay đổi thất thường, nên cơ thể sẽ có một số biểu hiện:
Chu kỳ kinh nguyệt bắt đầu không đều, có thể đến sớm hơn hoặc trễ hơn bình thường, thậm chí có tháng không thấy kinh. Lượng máu kinh cũng thay đổi, lúc nhiều lúc ít.
Một số trường hợp có thể xuất hiện chảy máu bất thường. Khi gặp tình trạng này, chị em nên đi khám để loại trừ những nguyên nhân khác, không nên chủ quan.
3. Những triệu chứng thường gặp trong tiền mãn kinh
Không phải ai cũng có triệu chứng giống nhau. Có người gần như không cảm nhận rõ rệt, nhưng cũng có người thấy khá khó chịu trong giai đoạn này.
Bốc hỏa là triệu chứng khá điển hình. Đó là cảm giác nóng bừng đột ngột, thường lan lên mặt, cổ và ngực. Cơn nóng có thể chỉ thoáng qua vài giây, nhưng cũng có khi kéo dài vài phút. Nếu xảy ra vào ban đêm (đổ mồ hôi đêm), dễ làm gián đoạn giấc ngủ và khiến cơ thể mệt mỏi vào hôm sau.
Giấc ngủ cũng có thể bị ảnh hưởng. Nhiều chị em thấy khó ngủ, dễ tỉnh giấc hoặc dậy sớm hơn bình thường.
Ngoài ra, khi estrogen giảm, vùng kín có thể trở nên khô hơn, kém đàn hồi, dễ gây khó chịu khi quan hệ. Nguy cơ viêm nhiễm âm đạo hoặc nhiễm trùng tiểu cũng có xu hướng tăng lên.
4. Sức khỏe xương và tim mạch sau mãn kinh
Sau mãn kinh, cơ thể có một số thay đổi âm thầm nhưng khá quan trọng.
Về xương, từ sau tuổi 35, mật độ xương đã bắt đầu giảm dần. Tuy nhiên, trong vài năm đầu sau mãn kinh, tốc độ mất xương diễn ra nhanh hơn do thiếu estrogen. Nếu không chú ý, lâu dài có thể dẫn đến loãng xương, làm xương yếu và dễ gãy, nhất là ở hông, cổ tay và cột sống.
Về tim mạch, trước đây estrogen có vai trò bảo vệ phần nào cho tim. Khi hormone này giảm đi, nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ cũng tăng lên, nhất là khi đi kèm các yếu tố như mỡ máu cao, ít vận động hay thừa cân.
5. Liệu pháp hormone – có nên dùng không?
Liệu pháp hormone, thường là bổ sung estrogen (có thể kết hợp thêm progestin), có thể giúp cải thiện một số triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, khô âm đạo, đồng thời hỗ trợ bảo vệ xương.
Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người. Một số nghiên cứu cho thấy có thể liên quan đến tăng nguy cơ ung thư vú, ung thư nội mạc tử cung, đột quỵ hoặc huyết khối.
Vì vậy, nếu có ý định sử dụng, chị em nên trao đổi kỹ với bác sĩ để được tư vấn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
6. Có lựa chọn nào khác ngoài hormone?
Ngoài liệu pháp hormone, vẫn có một số cách khác giúp cải thiện triệu chứng.
Một số thuốc như thuốc chống trầm cảm liều thấp, thuốc chống động kinh hoặc thuốc huyết áp có thể được bác sĩ cân nhắc để giảm bốc hỏa và cải thiện giấc ngủ.
Các sản phẩm dưỡng ẩm hoặc bôi trơn âm đạo không chứa hormone cũng có thể giúp giảm khô rát, sử dụng hằng ngày hoặc khi cần.
Bên cạnh đó, nhiều chị em quan tâm đến thảo dược như đậu nành hay một số vị thuốc Đông y. Tuy nhiên, hiệu quả và độ an toàn vẫn chưa có đủ bằng chứng rõ ràng, nên tốt nhất vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
7. Làm gì để giữ sức khỏe sau mãn kinh?
Một lối sống lành mạnh vẫn luôn là nền tảng quan trọng.
Chế độ ăn nên cân đối, đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt chú ý bổ sung canxi và vitamin D để hỗ trợ xương chắc khỏe.
Việc vận động đều đặn cũng rất cần thiết. Đi bộ giúp duy trì mật độ xương, tập tạ nhẹ hoặc dây kháng lực giúp tăng sức cơ, còn yoga hoặc thái cực quyền giúp giữ thăng bằng và giảm nguy cơ té ngã.
Ngoài ra, nên khám sức khỏe định kỳ mỗi năm. Điều này giúp phát hiện sớm những vấn đề tiềm ẩn ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
Kết luận
🌈 Mãn kinh là một phần tự nhiên trong hành trình của người phụ nữ, đi kèm với nhiều thay đổi về cả thể chất lẫn tinh thần. Việc duy trì lối sống lành mạnh, theo dõi sức khỏe định kỳ và cân nhắc các phương pháp hỗ trợ phù hợp sẽ giúp giai đoạn này trở nên dễ chịu hơn, thay vì là một nỗi lo.
___
🔗 Tài liệu tham khào
ACOG, 2023. The Menopause Years.
https://www.acog.org/womens-health/faqs/the-menopause-years
