Nhiều phụ nữ, nhất là sau sinh hoặc ở tuổi mãn kinh, có thể gặp tình trạng sa cơ quan vùng chậu mà không biết. Dù không phải lúc nào cũng gây nguy hiểm, nhưng nếu không được nhận biết và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
1. Sa cơ quan vùng chậu là gì?
Trong vùng chậu của phụ nữ có nhiều cơ quan quan trọng như âm đạo, tử cung, bàng quang, niệu đạo và trực tràng. Những cơ quan này được giữ cố định nhờ hệ thống cơ sàn chậu và mô liên kết. Nếu các cơ và mô này yếu đi, thường do sinh , tuổi tác hay các lý do khác, các cơ quan có thể bị tụt xuống dưới. Đây gọi là sa cơ quan vùng chậu, hay tên tiếng Anh là “Pelvic Organ Prolapse” (POP).
2. Nguyên nhân nào gây ra tình trạng này?
Có khá nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ bị sa cơ quan vùng chậu, nhưng phổ biến nhất là:
- Mang thai và sinh thường, nhất là sinh nhiều lần hoặc sinh khó.
- Tuổi tác và mãn kinh, khi cơ thể giảm nội tiết tố nữ.
- Thừa cân, béo phì, gây áp lực lên vùng chậu.
- Táo bón mạn tính, phải rặn nhiều khi đi vệ sinh.
- Ho kéo dài, do hút thuốc, hen suyễn hoặc các bệnh phổi.
- Làm việc nặng nhọc, nâng vác thường xuyên.
Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường thấy rõ sau mãn kinh.
3. Dấu hiệu nhận biết
Ban đầu có thể không thấy gì rõ rệt. Một số phụ nữ chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám phụ khoa định kỳ. Tuy nhiên, nếu có triệu chứng, có thể gặp:
- Cảm giác nặng hoặc đầy vùng bụng dưới.
- Thấy một khối phồng trong âm đạo.
- Nước tiểu rỉ ra khi ho, cười hoặc vận động.
- Cảm giác tiểu không hết, hoặc khó tiểu.
- Táo bón, khó đi ngoài.
- Đau lưng vùng dưới.
- Gặp khó khăn khi đặt dụng cụ vào âm đạo.
4. Có mấy loại sa cơ quan vùng chậu?
Tùy vào bộ phận bị sa, sẽ có các dạng khác nhau:
- Sa thành trước âm đạo (bàng quang sa xuống).
- Sa thành sau âm đạo (trực tràng bị đẩy xuống).
- Sa tử cung (tử cung tụt xuống).
- Sa vòm âm đạo (phần trên của âm đạo, hay gặp ở người đã cắt tử cung).
5. Làm sao để chẩn đoán?
Việc khám phụ khoa là cách tốt nhất để phát hiện tình trạng này. Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử sinh nở, và sẽ khám âm đạo và trực tràng, đôi khi yêu cầu rặn hoặc ho nhẹ để đánh giá rõ hơn. Một số trường hợp bác sĩ sẽ kiểm tra bàng quang, xem đã tiểu hết chưa.
6. Có cần điều trị không?
Không phải lúc nào cũng cần can thiệp. Nếu chưa có triệu chứng hoặc triệu chứng nhẹ, bác sĩ có thể chỉ theo dõi định kỳ.
Việc có điều trị hay không còn tùy vào:
- Tuổi và sức khỏe tổng thể.
- Có còn muốn sinh con không.
- Có quan hệ tình dục hay không.
- Mức độ sa và triệu chứng.
- Các bệnh lý khác kèm theo.
7. Có thể tự cải thiện không?
Một số thay đổi trong lối sống có thể giúp giảm bớt khó chịu:
- Nếu bị són tiểu, nên hạn chế uống nhiều nước cùng lúc, tránh cà phê, rượu bia.
- Tập làm rỗng bàng quang đúng giờ.
- Ăn đủ chất xơ, uống nhiều nước để tránh táo bón.
- Nếu thừa cân, giảm cân có thể giúp cải thiện triệu chứng.
8. Tập gì để giúp vùng chậu khỏe hơn?
Bài tập Kegel – hay còn gọi là bài tập cơ sàn chậu – có thể giúp làm mạnh lại cơ nâng đỡ bàng quang, tử cung và trực tràng. Đây là bài tập đơn giản, nhưng cần làm đều đặn:
Cách tập:
+ Siết nhẹ cơ giống như khi mình nhịn tiểu.
+ Giữ khoảng 3 giây, rồi thả ra 3 giây.
+ Lặp lại 10 lần, mỗi ngày 3 đợt.
+ Mỗi tuần có thể tăng dần thời gian giữ đến 10 giây/lần.
+ Nhớ không siết bụng, mông hoặc đùi, và luôn hít thở bình thường, đừng nín thở.
Nếu chưa rõ cách tập, có thể hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu hướng dẫn cụ thể hơn.
9. Vòng nâng âm đạo (pessary) là gì?
Đây là một dụng cụ đặt trong âm đạo, giúp nâng đỡ cơ quan bị sa. Có nhiều hình dạng và kích cỡ, bác sĩ sẽ chọn loại phù hợp với tình trạng của bạn.
Pessary có thể dùng ngắn hạn hoặc lâu dài, và thường hiệu quả rõ rệt ngay khi đặt vào.
10. Phẫu thuật có cần thiết không?
Phẫu thuật thường được cân nhắc khi:
- Tình trạng nặng.
- Các biện pháp khác không hiệu quả.
- Ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, tiểu tiện, đi cầu, sinh hoạt tình dục.
Có hai loại phẫu thuật chính:
- Phục hồi sàn chậu: đưa các cơ quan trở về vị trí ban đầu.
- Thu hẹp hoặc đóng âm đạo: dành cho người không còn nhu cầu quan hệ tình dục.
Lưu ý, phẫu thuật có thể giúp cải thiện triệu chứng, nhưng không phải lúc nào cũng khỏi hoàn toàn.
11. Phẫu thuật xong có bị lại không?
Vẫn có thể tái phát, nhất là nếu:
- Tuổi còn trẻ (dưới 60).
- Thừa cân, béo phì.
- Trước đó bị sa ở mức độ nặng.
Sau mổ, nên tái khám định kỳ, duy trì cân nặng hợp lý và tập luyện thường xuyên để giữ vùng chậu được khỏe.
Kết luận
🌈 Sa cơ quan vùng chậu là tình trạng khá thường gặp, nhất là ở phụ nữ sau sinh hoặc sau mãn kinh. Nhiều trường hợp chỉ gây khó chịu nhẹ, nhưng cũng có người ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày.
Vì vậy, nếu thấy có cảm giác nặng tức vùng kín, tiểu khó, tiểu són hoặc có khối sa bất thường, chị em nên đi khám sớm để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.
___
